Ktl-icon-tai-lieu

kiến tạo hiện đại và các tai biến địa chất liên quan ở vùng viển việt nam

Được đăng lên bởi Nam Bin
Số trang: 16 trang   |   Lượt xem: 1114 lần   |   Lượt tải: 5 lần
33(3ĐB), 443-456

Tạp chí CÁC KHOA HỌC VỀ TRÁI ĐẤT

11-2011

KIẾN TẠO HIỆN ĐẠI VÀ CÁC TAI BIẾN
ĐỊA CHẤT LIÊN QUAN Ở VÙNG BIỂN
VIỆT NAM VÀ LÂN CẬN
PHAN TRỌNG TRỊNH, NGUYỄN VĂN HƯỚNG, NGÔ VĂN LIÊM, TRẦN
ĐÌNH TÔ, VY QUỐC HẢI, HOÀNG QUANG VINH, BÙI VĂN THƠM,
NGUYỄN QUANG XUYÊN, NGUYỄN VIẾT THUẬN, BÙI THỊ THẢO
E - mail: phantrongt@yahoo.com
Viện Địa chất - Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam
Ngày nhận bài: 15 - 6 - 2011
1. Mở đầu
Biển Đông được xem là biển rìa thuộc vành đai
Tây Thái Bình Dương. Rìa đông Biển Đông khá
phức tạp với hai đới hút chìm cắm ngược hướng,
trong đó đới hút chìm chạy dọc máng Manilla có
hướng cắm về phía đông trong khi một đới hút
chìm khác chạy dọc rìa đông Philippin có hướng
cắm về phía tây. Về phía nam, mảng Ấn - Úc hiện
đang cắm xuống mảng Âu - Á dọc theo đới hút
chìm Sunda với vận tốc 6-7cm/năm. Phân bố chấn
tiêu động đất chính và dư chấn theo mặt cắt cũng
phản ánh hướng cắm của mảng Ấn - Úc chúi
xuống dưới mảng Âu - Á. Những trận động đất lớn
nhất trên thế giới thường xảy ra tại ranh giới hội tụ
của hai mảng, nơi có sự xiết ép mạnh mẽ. Trong 10
trận động đất lớn nhất trong thời gian gần đây, 9
trận động đất trước đều gắn liền với hoạt động xiết
ép của đới hút chìm ở rìa Thái Bình Dương. Trận
động đất tại Sumatra cũng không ngoại lệ và liên
quan tới hoạt động xiết ép của đới hút chìm Sunda
giữa mảng Ấn - Úc và mảng Âu - Á. Phần lớn
vùng Đông Nam Á hiện nay gồm Việt Nam, Lào,
Campuchia, Thái Lan, bán đảo Malaysia, Sumatra,
Borneo, Java và hầu như toàn bộ Biển Đông được
bao quanh bởi các đới hút chìm, gồm mảng
Philippin, mảng Úc, mảng Ấn Độ được xếp vào
khối Sunda (theo định nghĩa của Simons và nnk.,
2007 [16]). Về phía bắc khối Sunda bị bao bởi
phần đông nam của đới đụng độ Ấn Độ - Âu Á và
nam Trung Hoa. Hầu hết các trận động đất đều
phân bố trong đới hút chìm và đới đụng độ. Bên

443

trong khối Sunda chỉ có những trận động đất yếu
và độ sâu chấn tiêu nông. Điều đó cho thấy khối
Sunda tồn tại như một khối thạch quyển cứng, mặc
dù nguồn gốc địa chất của nó không đồng nhất.
Trải qua ba thập kỷ, nhiều mô hình về biến
dạng thạch quyển đã được đề xuất. Có thể chia ra
hai luận điểm chính. Luận điểm thứ nhất cho rằng
biến dạng thạch quyển tuân theo quy luật chảy nhớt
trong môi trường liên tục [5]. Luận điểm thứ 2 là
chuyển dịch của khối thạch quyển cứng dọc theo
các đới đứt gãy hẹp [19]. Việc xác định chính xác
chuyển dịch cho phép hiểu rõ hơn các mô hình này
hoặc hiệu chỉnh các mô hình trên.
Trước đây, khối Sunda thường được xem là
phần m...
33(3ĐB), 443-456 Tạp chí CÁC KHOA HỌC VỀ TRÁI ĐẤT
11-2011
KIẾN TẠO HIỆN ĐẠI VÀ CÁC TAI BIẾN
ĐỊA CHẤT LIÊN QUAN Ở VÙNG BIỂN
VIỆT NAM VÀ LÂN CẬN
PHAN TRỌNG TRỊNH, NGUYỄN VĂN HƯỚNG, NGÔ VĂN LIÊM,
TRẦN
ĐÌNH TÔ, VY QUỐC HẢI, HOÀNG QUANG VINH, BÙI VĂN
THƠM,
NGUYỄN QUANG XUYÊN, NGUYỄN VIẾT THUẬN, BÙI THỊ
THẢO
E - mail:
p
h an
t ro
n g
t @
y a
hoo.com
Viện Địa chất - Viện Khoa học và Công nghệ Việt
Nam
Ngày nhận bài: 15 - 6 -
2011
1. Mở đầu
Biển Đông được xem biển rìa thuộc vành đai
Tây Thái Bình Dương. Rìa đông Biển Đông khá
phức tạp với hai đới hút chìm cắm ngược hướng,
trong đó đới hút chìm chạy dọc máng Manilla
hướng cắm về phía đông trong khi một đới hút
chìm khác chạy dọc rìa đông Philippin ớng
cắm về phía y. Về phía nam, mảng Ấn - Úc hiện
đang cắm xuống mảng Âu - Á dọc theo đới hút
chìm Sunda với vận tốc 6-7cm/năm. Phân bố chấn
tiêu động đất chính chấn theo mặt cắt cũng
phản ánh hướng cắm của mảng Ấn - Úc chúi
xuống dưới mảng Âu - Á. Những trận động đất lớn
nhất trên thế giới thường xảy ra tại ranh giới hội tụ
của hai mảng, nơi có sự xiết ép mạnh mẽ. Trong 10
trận động đất lớn nhất trong thời gian gần đây, 9
trận động đất trước đều gắn liền với hoạt động xiết
ép của đới hút chìm rìa Thái Bình Dương. Trận
động đất tại Sumatra cũng không ngoại lệ liên
quan tới hoạt động xiết ép của đới hút chìm Sunda
giữa mảng n - Úc mảng Âu - Á. Phần lớn
vùng Đông Nam Á hiện nay gồm Việt Nam, Lào,
Campuchia, Thái Lan, bán đảo Malaysia, Sumatra,
Borneo, Java hầu như toàn bộ Biển Đông được
bao quanh bởi c đới hút chìm, gồm mảng
Philippin, mảng Úc, mảng Ấn Độ được xếp vào
khối Sunda (theo định nghĩa của Simons nnk.,
2007 [16]). Về phía bắc khối Sunda bị bao bởi
phần đông nam của đới đụng độ Ấn Đ- Âu Á
nam Trung Hoa. Hầu hết c trận động đất đều
phân bố trong đới hút chìm đới đụng độ. Bên
trong khối Sunda chỉ những trận động đất yếu
độ sâu chấn tiêu nông. Điều đó cho thấy khối
Sunda tồn tại như một khối thạch quyển cứng, mặc
dù nguồn gốc địa chất của nó không đồng nhất.
Trải qua ba thập kỷ, nhiều mô hình về biến
dạng thạch quyển đã được đề xuất. thể chia ra
hai luận điểm chính. Luận điểm thứ nhất cho rằng
biến dạng thạch quyển tuân theo quy luật chảy nhớt
trong môi trường liên tục [5]. Luận điểm thứ 2
chuyển dịch của khối thạch quyển cứng dọc theo
các đới đứt gãy hẹp [19]. Việc c định chính xác
chuyển dịch cho phép hiểu hơn các hình này
hoặc hiệu chỉnh các mô hình trên.
Trước đây, khối Sunda thường được xem
phần mở rộng của mảng Âu - Á. Tuy nhiên, những
nghiên cứu địa chất và địa vật Indonesia cho
thấy Đông Nam Á chuyển dịch khác hẳn mảng Âu
- Á. Khẳng định những quan sát đó chỉ được kiểm
chứng nhờ tiến bộ quan trọng trong trắc địa trụ,
kể từ năm 1990. Sử dụng độ chính xác cao của
GPS cho phép xác định chính xác chuyển dịch của
vỏ Trái Đất. Mạng đo địa động lực của Nam và
Đông Nam Á (GEODYSSEA) với gần 40 trạm
phân bố trên toàn Đông Nam Á, khẳng định Sunda
một khối gắn kết, chuyển dịch so với mảng Âu -
Á tách biệt với nền Siberi qua một loạt các khối
biến dạng chuyển dịch [22]. Mặc dù tất cả các
trạm đo GPS với xấp x bậc nhất cho thấy Đông
Nam Á chuyển dịch về phía đông cỡ 1cm/năm so
với nền Siberi, vẫn có sự khác biệt đáng kể về phân
định ranh giới của khối Sunda so với mảng Âu - Á
443 443
kiến tạo hiện đại và các tai biến địa chất liên quan ở vùng viển việt nam - Trang 2
Để xem tài liệu đầy đủ. Xin vui lòng
kiến tạo hiện đại và các tai biến địa chất liên quan ở vùng viển việt nam - Người đăng: Nam Bin
5 Tài liệu rất hay! Được đăng lên bởi - 1 giờ trước Đúng là cái mình đang tìm. Rất hay và bổ ích. Cảm ơn bạn!
16 Vietnamese
kiến tạo hiện đại và các tai biến địa chất liên quan ở vùng viển việt nam 9 10 321