Ktl-icon-tai-lieu

Toàn cầu hóa

Được đăng lên bởi motsach
Số trang: 4 trang   |   Lượt xem: 2104 lần   |   Lượt tải: 0 lần
1

lêi nãi ®Çu

ë nh÷ng thËp niªn tríc, nhiÒu quèc gia t×m c¸ch b¶o vÖ nÒn kinh tÕ trong níc chèng l¹i c¸c lùc lîng bªn ngoµi vµ h¹n chÕ thÆng d ch¹y ra ngoµi
b»ng nh÷ng ®éng th¸i mang tÝnh chÊt quèc gia chñ nghÜa vÒ kinh tÕ nh quèc h÷u ho¸ nh÷ng ngµnh c«ng nghiÖp then chèt, ban hµnh nh÷ng s¾c luËt
b¶n xø ho¸, yªu cÇu s¸t nhËp vµo kinh tÕ ®Þa ph¬ng mét phÇn t b¶n níc ngoµi... Mét sè quèc gia nh Trung Quèc (thêi Mao Tr¹ch §«ng), Mianmar
vµ Tazania... lu«n nhÊn m¹nh vµ nh¾c nhë r»ng tù lùc c¸nh sinh lµ mét biÖn ph¸p ®Ó tho¸t ra khái ¶nh hëng cña hÖ thèng thÕ giíi. Nhng ®Õn thËp
niªn 90, mäi viÖc ®· ®æi kh¸c, kh«ng cßn ai ca ngîi nh÷ng chiÕn l îc kinh tÕ quèc gia chñ nghÜa hay c¸ch ly chñ nghÜa n÷a, bëi lÏ nh÷ng lµn sãng
“xuyªn biªn giíi” ®· lan trµn ®Þa cÇu vµ thÈm thÊu vµo tõng quèc gia. Lµn sãng nµy ® îc biÕt ®Õn réng r·i víi thuËt ng÷ “toµn cÇu ho¸”. ThËt vËy,
toµn cÇu ho¸ ®· trë thµnh khÈu hiÓu cña nh÷ng n¨m 90 vµ th êng xuyªn ®îc bµn luËn s«i næi trªn c¸c b¸o vµ t¹p chÝ gÇn ®©y. §©y lµ vÊn ®Ò hÕt søc
quan träng ®· lµm ph¸t sinh nh÷ng ý kiÕn vµ lËp luËn tr¸i ngîc nhau. Cho nªn, cÇn ph¶i n¾m ®îc b¶n chÊt cña vÊn ®Ò nµy ®Ó tõ ®ã cã thÓ hiÓu ®îc
t×nh h×nh kinh tÕ - chÝnh trÞ quèc tÕ. Lµ mét sinh viªn chuyªn ngµnh kinh tÕ, t«i kh«ng cã tham väng ph©n tÝch s©u vÊn ®Ò nµy ë mäi khÝa c¹nh, mäi
lÜnh vùc mµ chØ xin ®îc tËp trung vµo khÝa c¹nh kinh tÕ ®Ó thÊy ®îc qu¸ tr×nh toµn cÇu ho¸ nÒn kinh tÕ ®ang diÔn ra nh thÕ nµo ?

Ch¬ng I
Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ toµn cÇu ho¸.
I- Toµn cÇu ho¸ vµ mèi quan hÖ víi khu vùc ho¸.

1- ThÕ nµo lµ toµn cÇu ho¸ ?
Trong suèt thËp niªn 90, toµn cÇu ho¸ ®· diÔn ra m¹nh mÏ. Qu¸ tr×nh nµy thÓ hiÖn ë nhiÒu mÆt nh: sù tæ chøc l¹i kh«ng gian s¶n xuÊt, sù x©m nhËp
lÉn nhau gi÷a c¸c nÒn c«ng nghiÖp xuyªn biªn giíi, viÖc më réng c¸c thÞ trêng tµi chÝnh, viÖc níi láng c¸c hµng rµo mËu dÞch, sù lan trµn cña c¸c
“dßng chÈy” vèn, nh÷ng lµn sãng di c å ¹t qua l¹i gi÷a biªn giíi c¸c níc g©y ra xung ®ét gi÷a nh÷ng ngêi nhËp c víi nh÷ng ngêi b¶n xø. Nh vËy, cã
thÓ thÊy “toµn cÇu ho¸” lµ s¶n phÈm cña chñ nghÜa t b¶n hiÖn ®¹i v× chØ ë nh÷ng níc t b¶n ph¸t triÓn míi cã tiÒm lùc kinh tÕ ®ñ m¹nh vµ nÒn kinh tÕ
thÞ trêng ®ñ “tù do ®Ó thùc hiÖn c¸c qu¸ tr×nh trªn. Tuy nhiªn, do sù thèng trÞ cña thÕ giíi t b¶n chñ nghÜa trªn trêng quèc tÕ “toµn cÇu ho¸” ®· ph¸t
triÓn thµnh xu híng chung cña nÒn kinh tÕ thÕ giíi.
Kh¸i niÖm toµn cÇu ho¸ ®· trë thµnh mét ®Ò tµi bao gåm nh÷ng hiÖn tîng ®a d¹ng ®îc ph©n tÝch trªn nhiÒu ph¬ng diÖn kinh tÕ, chÝnh trÞ, v¨n ho¸ vµ
ý ...
1
lêi nãi ®Çu
ë nh÷ng thËp niªn tríc, nhiÒu quèc gia t×m c¸ch b¶o nÒn kinh trong níc chèng l¹i c¸c lùc lîng bªn ngoµi h¹n chÕ thÆng d ch¹y ra ngoµi
b»ng nh÷ng ®éng th¸i mang tÝnh chÊt quèc gia chñ nghÜa vÒ kinh tÕ nh quèc h÷u ho¸ nh÷ng ngµnh c«ng nghiÖp then chèt, ban hµnh nh÷ng s¾c luËt
b¶n xø ho¸, yªu cÇu s¸t nhËp vµo kinh tÕ ®Þa ph¬ng mét phÇn t b¶n níc ngoµi... Mét sè quèc gia nh Trung Quèc (thêi Mao Tr¹ch §«ng), Mianmar
Tazania... lu«n nhÊn m¹nh nh¾c nhë r»ng tù lùc c¸nh sinh lµ mét biÖn ph¸p ®Ó tho¸t ra khái ¶nh hëng cña thèng thÕ giíi. Nhng ®Õn thËp
niªn 90, mäi viÖc ®· ®æi kh¸c, kh«ng cßn ai ca ngîi nh÷ng chiÕn lîc kinh tÕ quèc gia chñ nghÜa hay c¸ch ly chñ nghÜa n÷a, bëi lÏ nh÷ng lµn sãng
“xuyªn biªn giíi” ®· lan trµn ®Þa cÇuthÈm thÊu vµo tõng quèc gia. Lµn sãng nµy ® îc biÕt ®Õn réng r·i víi thuËt ng÷ “toµn cÇu ho¸”. ThËt vËy,
toµn cÇu ho¸ ®· trë thµnh khÈu hiÓu cña nh÷ng n¨m 90 vµ thêng xuyªn ®îc bµn luËn s«i næi trªn c¸c b¸o vµ t¹p chÝ gÇn ®©y. §©y lµ vÊn ®Ò hÕt søc
quan träng ®· lµm ph¸t sinh nh÷ng ý kiÕn vµ lËp luËn tr¸i ngîc nhau. Cho nªn, cÇn pi n¾m ®îc b¶n chÊt cña vÊn ®Ò nµy ®Ó tõ ®ã cã thÓ hiÓu ®îc
t×nh h×nh kinh tÕ - chÝnh trÞ quèc tÕ. Lµ mét sinh viªn chuyªn ngµnh kinh tÕ, t«i kh«ng cã tham väng ph©n tÝch s©u vÊn ®Ò nµy ë mäi khÝa c¹nh, mäi
lÜnh vùc mµ chØ xin ®îc tËp trung vµo khÝa c¹nh kinh tÕ ®Ó thÊy ®îc qu¸ tr×nh toµn cÇu ho¸ nÒn kinh tÕ ®ang diÔn ra nh thÕ nµo ?
Ch¬ng I
Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ toµn cÇu ho¸.
I- Toµn cÇu ho¸ vµ mèi quan hÖ víi khu vùc ho¸.
1- ThÕ nµo lµ toµn cÇu ho¸ ?
Trong suèt thËp niªn 90, toµn cÇu ho¸ ®· diÔn ra m¹nh mÏ. Qu¸ tr×nh nµy thÓ hiÖn ë nhiÒu mÆt nh: sù tæ chøc l¹i kh«ng gian s¶n xuÊt, sù x©m nhËp
lÉn nhau gi÷a c¸c nÒn c«ng nghiÖp xuyªn biªn giíi, viÖcréng c¸c thÞ trêng tµi chÝnh, viÖc níi láng c¸c hµng rµo mËu dÞch, sù lan trµn cña c¸c
“dßng chÈy” vèn, nh÷ng lµn sãng di c å ¹t qua l¹i gi÷a biªn giíi c¸c níc g©y ra xung ®ét gi÷a nh÷ng ngêi nhËp c víi nh÷ng ngêi b¶n xø. Nh vËy, cã
thÓ thÊy “toµn cÇu ho¸” lµ s¶n phÈm cña chñ nghÜa t b¶n hiÖn ®¹i v× chØ ë nh÷ng níc t b¶n ph¸t triÓn míi cã tiÒm lùc kinh tÕ ®ñ m¹nh vµ nÒn kinh tÕ
thÞ trêng ®ñ “tù do ®Ó thùc hiÖn c¸c qu¸ tr×nh trªn. Tuy nhiªn, do sù thèng trÞ cña thÕ giíi t b¶n chñ nghÜa trªn trêng quèc tÕ “toµn cÇu ho¸” ®· ph¸t
triÓn thµnh xu híng chung cña nÒn kinh tÕ thÕ giíi.
Kh¸i niÖm toµn cÇu ho¸ ®· trë thµnh mét ®Ò tµi bao gåm nh÷ng hiÖn tîng ®a d¹ng ®îc ph©n tÝch trªn nhiÒu ph¬ng diÖn kinh tÕ, chÝnh trÞ, v¨n ho¸ vµ
ý thøc hÖ. Do ®ã ®Õn nay ®· xuÊt hiÖn nhiÒu ®Þnh nghÜa kh¸c nhau vÒ toµn cÇu ho¸, cã thÓ kÓ ®Õn nh:
Toµn cÇu ho¸ lµ sù phô thuéc lÉn nhau ngµy cµng t¨ng gi÷a c¸c quèc gia th«ng qua trao ®æi vµ dßng ch¶y trªn lÜnh vùc kinh tÕ, x· héi v¨n ho¸.
Toµn cÇu ho¸ lµ sù quy tô nh÷ng qu¸ tr×nh xuyªn quèc gia kh¸c nhau víi nh÷ng cÊu tróc tõng níc kh¸c nhau, lµm cho kinh tÕ, chÝnh trÞ, v¨n ho¸ vµ
t tëng cña níc nµy th©m nhËp ®îc vµo níc kh¸c.
Toµn cÇu ho¸ lµ qu¸ tr×nh kh«ng ngõng chuyÓn ho¸ nh÷ng vÊn ®Ò kinh tÕ - x· héi - chÝnh trÞ - cña c¸c quèc gia ®éc lËp thµnh mét thÓ thèng nhÊt cã
mèi quan hÖ qua l¹i t¸c ®éng lÉn nhau trªn ph¹m vi toµn cÇu.
C¸c ®Þnh nghÜa trªn xem ra ®Òu hîp ph¶n ¸nh ®óng b¶n chÊt cña qu¸ tr×nh toµn cÇu ho¸: xo¸ biªn giíi gi÷a c¸c nÒn kinh ®¬n thµnh
mét thùc thÓ kinh tÕ thèng nhÊt. Tuy nhiªn, thuËt ng÷ nµy nhiÒu khi ®îc sö dông hÑp h¬n ®Ó m« t¶ mét m«i trêng thÞ trêng toµn cÇu ®· ®îc viÖc
do ho¸ th¬ng m¹i vµ ®Çu t trªn toµn thÕ giíi thóc ®Èy vµ ®· thùc hiÖn ®îc do th«ng tin, giao th«ng vËn t¶i ®· tiÕn bé vÒ tèc ®é vµ tÝnh hiÖu qu¶. §ã
lµ nh÷ng g× mµ t«i muèn ®Ò cËp - toµn cÇu ho¸ nÒn kinh tÕ thÕ giíi.
2-/ Mèi quan hÖ gi÷a toµn cÇu ho¸ vµ khu vùc ho¸ ra sao ?
Khi nghiªn cøu vÒ toµn cÇu ho¸, ngêi ta hay ®Æt trong mèi quan víi khu vùc ho¸. Hai hiÖn tîng quan träng nµy x¶y ra song song trong nÒn
kinh tÕ thÕ giíi hiÖn nay vµ g©y ra nh÷ng mèi tranh c·i lín? Quan hÖ gi÷a hai hiÖn tîng nµy lµ nh thÕ nµo ®©y? §èi lËp hay thèng nhÊt? Cã cÇn b¸c
bá mét trong hai hiÖn tîng nµy hay ñng hé c¶ hai? VÉn cha cã kÕt luËn thèng nhÊt.
Quan ®iÓm thø nhÊt ®a ra cho mèi quan hÖ nµy lµ: khuc vùc ho¸ lµ mét xu thÕ ®èi lËp víi toµn cÇu ho¸, cã mét lo¹i c¸c t¸c ®éng ph¸ ho¹i vµ c¶n trë
toµn cÇu ho¸ kinh tÕ, lµ hßn ®¸ c¶n ®êng toµn cÇu ho¸. Quan ®iÓm nµy dùa trªn nh÷ng c¨n cø:
Thø nhÊt, chñ nghÜa khu vùc cã t¸c dông ph¸ ho¹i ghª gím tù do ho¸ mËu dÞch toµn cÇu. Nã lµm yÕu søc hÊp dÉn cña viÖc x©y dùng thÓ chÕ mËu
dÞch nhiÒu bªn trªn thÕ giíi. Th¸i ®é khã tho¶ hiÖp cña EU vµ Mü vÒ vÊn ®Ò chuèi vµ thÞt bß nh÷ng th¸ng võa qua cã thÓ minh chøng cho ®iÒu nµy.
Thø hai, ho¹t ®éng cña khèi kinh tÕ khu vùc hoµn toµn kh«ng ph¶i theo lèi më ngá. Ch¼ng h¹n, trong HiÖp ®Þnh mËu dÞch tù do B¾c Mü (NAFTA)
quy ®Þnhrµng vÒ viÖc g¹t bªn thø ba, ®Æc biÖt cã yªu cÇu nghiªm kh¾c ®èi víi n¬i s¶n xuÊt s¶n phÈm. Ngoµi ra c¸c biÖn ph¸p cña EU
thèng nhÊt b¸n ph¸ gi¸ vµ viÖc thùc hiÖn h¹n chÕ xuÊt khÈu tù nguyÖn ®èi víi c¸c s¶n phÈm cã tÝnh c¹nh tranh cña c¸c n íc ngoµi Liªn minh râ rµng
mang tÝnh chÊt b¶o hé cña chñ nghÜa b¶o hé.
Thø ba, biÖn ph¸p u ®·i mËu dÞch cã tÝnh khu vùc “®Î” ra nh©n tè ng¨n c¶n tù do ho¸ th¬ng m¹i toµn cÇu, tøc lµ sù di chuyÓn mËu dÞch cã lîi cho
níc xuÊt khÈu víi gi¸ thµnh rÎ vµ gi¶m hiÖu øng s¸ng taä mËu dÞch. ViÖc c¸c n íc ch©u Phi ®· tõng ®i thuyÕt phôc EU gi¶m thuÕ cho c¸c s¶n phÈm
nhiÖt ®íi cña hä lµ mét b»ng chøng.
Hoµn toµn ®èi lËp víi quan ®iÓm nµy, quan ®iÓm thø hai cho r»ng: khu vùc ho¸ mét phËn qu¸ tr×nh trung gian, hßn ®¸ l¸t ®êng cho
toµn cÇu ho¸ vµ cßn cã th¸i ®é kh¼ng ®Þnh ®èi víi nã. Nh÷ng c¨n cø ®Ó hËu thuÉn cho quan ®iÓm nµy lµ:
Thø nhÊt, khu vùc ho¸ lµ mét bé phËn cña toµn cÇu ho¸ nÒn kinh tÕ. Thùc hiÖn lu ®éng tù do c¸c yÕu tè trong néi bé khu vùc sÏ ®Èy nhanh sù x©m
nhËp lÉn nhau vÒ vèn, lµm s©u s¾c sù phô thuéc lÉn nhau vÒ ph©n c«ng quècgi÷a c¸c quèc gia thµnh viªn tõ ®ã thóc ®Èy tiÕn tr×nh nhÊt thÓ ho¸
s¶n xuÊt vµ t b¶n toµn cÇu.
Thø hai, c¸c tæ chøc cã tÝnh khu vùc cã tÝnh bµi tha nhÊt ®Þnh, nhng kh«ng ph¶i lµ c¸c tæ chøc khÐp kÝn. TÝnh bµi tha cña chóng chØ biÓu hiÖn ë chç
c¸c níc thµnh viªn trong tæ chøc sÏ ®îc u ®·i h¬n so víi c¸c níc bªn ngoµi nhng vÉn më réng cöa ®èi víi ngoµi khu vùc, t¹o cho c¸c níc ®ã sù ®·i
ngé mµ GATT (nay lµ WTO) quy ®Þnh. Do ®ã, chóng “g¹t bá cã giíi h¹n, khÐp cöa nhng kh«ng ®ãng kÝn”.
hai quan ®iÓm ®Òu nghe cã vÎ hîp lý nhng xÐt vÒ c¨n cø ®a ra th× hai quan ®iÓm ®Òu phiÕn diÖn. Theo t«i, ®· cã c©u tr¶ lêi x¸c ®¸ng: cÇn ®¸nh
gi¸ tæng hîp hiÖu øng cuèi cïng cña khu vùc ho¸ ®èi víi nÒn kinh tÕ toµn cÇu. VÒ mÆt lîng, cÇn kh¶o s¸t hai chØ tiªu: khu vùc ho¸ cã lµm t¨ng møc
mËu dÞch th¬ng m¹i toµn cÇu vµ mËu dÞch cña khu vùc nµy víi ngoµi khu vùc hay kh«ng ?
Ta ®· biÕt th¬ng m¹i lµ mét kh©u quan träng kh«ng thÓ thiÕu cña t¸i s¶n xuÊt. Më réng tæng lîng th¬ng m¹i thÕ giíi tù nhiªn sÏ thóc ®Èy gia t¨ng
tæng s¶n lîng thÕ giíi. §©y lµ mét chØ tiªu ®¸nh gi¸ chÝnh x¸c hiÖu øng cña khu vùc ho¸ ®èi víi toµn cÇu ho¸. Ngoµi ra tiªu chuÈn ®¸nh gi¸ tr×nh ®é
khu vùc ho¸ lµ møc ®é t¨ng tû träng th¬ng m¹i trong khu vùc trong tæng gi¸ trÞ mËu dÞch quèc tÕ cña c¸c níc thµnh viªn khu vùc nµy. Nhng sù gia
t¨ng gi¸ trÞ t¬ng ®èi cña th¬ng m¹i trong khu vùc kh«ng nhÊt thiÕt cã nghÜa lµ sù gi¶m thiÓu gi¸ trÞ tuyÖt ®èi cña th¬ng m¹i khu vùc nµy víi ngoµi
khu vùc. NÕu gi¸ trÞ tuyÖt ®èi cña th¬ng m¹i khu vùc nµy víi ngoµi khu vùc cã thÓ gia t¨ng víi tèc ®é cao h¬n so víi tríc khi toµn cÇu ho¸ th× ®iÒu
®ã nãi lªn r»ng khu vùc cã ®ãng gãp toµn cÇu ho¸ kinh tÕ. Sau ®©y vµi con sè minh chøng sù ®ãng gãp nµy.
cuèi nh÷ng n¨m 50, khi c¸c chøc liªn kÕt kinh dÇn dÇn xuÊt hiÖn, th¬ng m¹i quèc t¨ng 6% hµng n¨m. §Õn 1980, 43% th¬ng
m¹i thÕ giíi diÔn ra trªn khu vùc 10 n¨m sau (1990), mËu dÞch khu vùc chiÕm 52% th¬ng m¹i thÕ giíi. Th¬ng m¹i cña c¸c khu vùc víi
ngoµi khu vùc chØ gi¶m träng chø vÉn gi÷ æn ®Þnh, thËm chÝ t¨ng lîng ch¼ng h¹n, mÆc träng cña mËu dÞch ASEAN víi NhËt cã
gi¶m xuèng gi¸ trÞ mËu dÞch vÊn t¨ng ®Òu hµng n¨m.
Nh vËy, thùc tiÔn t×nh h×nh bu«n b¸n gi÷a c¸c khu vùc trªn toµn cÇu cho thÊy khu vùc ho¸ hoµn toµn hiÖu øng tÝch cùc ®èi víi qu¸ tr×nh
toµn cÇu ho¸ nÒn kinh tÕ thÕ giíi. V× thÕ, chóng ta cã thÓ ®i ®Õn kÕt luËn r»ng quan ®iÓm thø hai ®· nªu lªn trªn ®©y lµ hoµn toµn chÝnh x¸c nÕu nh
nh÷ng c¨n cø cña nã ®a ra ®Çy ®ñ h¬n.
II-/ Nh÷ng c¬ héi th¸ch thøc cña toµn cÇu ho¸ nÒn kinh tÕ.
1-/ C¬ héi
Toàn cầu hóa - Trang 2
Toàn cầu hóa - Người đăng: motsach
5 Tài liệu rất hay! Được đăng lên bởi - 1 giờ trước Đúng là cái mình đang tìm. Rất hay và bổ ích. Cảm ơn bạn!
4 Vietnamese
Toàn cầu hóa 9 10 52