Ktl-icon-tai-lieu

Báo cáo khoa học CHẾ ĐỘ SANKIN KOTAI Ở NHẬT BẢN THỜI EDO QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN, MỤC TIÊU VÀ CƠ CHẾ.pd

Được đăng lên bởi Nguyễn Khắc Hấn
Số trang: 17 trang   |   Lượt xem: 397 lần   |   Lượt tải: 0 lần
CHẾ ĐỘ SANKIN KOTAI Ở NHẬT BẢN THỜI EDO
QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN, MỤC TIÊU VÀ CƠ CHẾ

PGS.TS Nguyễn Văn Kim

1. Sankin kotai và những mục tiêu chính trị
Khi viết về chế độ phong kiến Nhật Bản thời Edo, các nhà sử học và chuyên gia
nghiên cứu lịch sử tư tưởng, kinh tế... đều hết sức chú ý đến chế độ sankin kotai mà Mạc phủ
Tokugawa thực hiện ở Nhật Bản(1). Có thể thấy, sankin kotai là một chính sách lớn của Mạc
phủ Tokugawa nhằm thâu tóm quyền lực về chính trị, kiểm soát hoạt động của các lãnh chúa
đồng thời qua đó khẳng định lòng trung thành của các daimyo với tướng quân.
Trải qua hơn 2 thế kỷ, chế độ Bakuhan taisei (Mạc phiên thể chế) trong đó có sankin
kotai luôn diễn ra nhiều vận động và biến đổi nhưng để giữ thế ổn định về chính trị, các
tướng quân Tokugawa luôn tìm cách duy trì và theo đuổi những mục tiêu chiến lược của
mình. Bằng những biện pháp khôn khéo nhưng cũng hết sức cương quyết, Mạc phủ Edo đã
xác lập được sự “cân bằng” tương đối về quyền lực chính trị giữa chính quyền trung ương với
các lãnh chúa địa phương để rồi từ đó xây dựng nên mối quan hệ “tôn chủ - bồi thần” rất điển
hình ở Nhật Bản.
Theo quy định, nhìn chung cứ cách một năm các lãnh chúa lại phải về Edo để diện
kiến tướng quân (Tokugawa shogun). Để bảo đảm cho cuộc sống lâu dài và thường xuyên ở
“kinh đô” mỗi lãnh chúa đều phải tự xây dựng cho mình một cơ sở lưu trú riêng. Khi hết thời
hạn quy định, các daimyo cùng đoàn tuỳ tùng có thể trở về địa phương nhưng phải để vợ con
lại thành Edo. Do vậy, sankin kotai thực chất là chế độ con tin. Các lãnh chúa đã dùng sinh
mạng của những người có quan hệ máu thịt và võ sĩ thân tín để bảo đảm đặc quyền và vị thế
phong kiến của mình. Mặt khác, thông qua việc thực hiện chế độ sankin kotai, chính quyền
trung ương cũng muốn giám sát thường xuyên, trực tiếp với các daimyo, ngăn chặn khả năng
nổi dậy đồng thời làm suy giảm sức mạnh quân sự, kinh tế của các lãnh chúa.
Trở lại lịch sử chúng ta thấy, chế độ con tin đã từng xuất hiện rất sớm trong lịch sử
một số quốc gia châu Á(2). Ở Nhật Bản, vào thời Chiến quốc (Sengoku jidai: 1494-1600),
trong bối cảnh chính trị vô cùng phức tạp, ngay cả những người nắm giữ quyền lực lớn nhất
thời bấy giờ như Oda Nobunaga (1534-1582) và Toyotomi Hideyoshi (1536-1598) cũng phải
sử dụng chế độ con tin để củng cố mối liên minh quân sự, chính trị. Sau khi nắm được thực
quyền ở Nhật Bản, Toyotomi Hideyoshi đã yêu cầu tất cả các lãnh chúa đồng minh, kể cả
những daimyo vừa chịu sự thần phục, phải đưa vợ con về Osaka, Kyoto và N...
CH ĐỘ SANKIN KOTAI NHT BN THI EDO
QUÁ TRÌNH PHÁT TRIN, MC TIÊU VÀ CƠ CH
PGS.TS Nguyn Văn Kim
1. Sankin kotai và nhng mc tiêu chính tr
Khi viết v chế độ phong kiến Nht Bn thi Edo, các nhà s hc chuyên gia
nghiên cu lch s tư tưởng, kinh tế... đều hết sc chú ý đến chế độ sankin kotai Mc ph
Tokugawa thc hin Nht Bn(1).th thy, sankin kotai mt chính sách ln ca Mc
ph Tokugawa nhm thâu tóm quyn lc v chính tr, kim soát hot động ca các lãnh chúa
đồng thi qua đó khng định lòng trung thành ca các daimyo vi tướng quân.
Tri qua hơn 2 thế k, chế độ Bakuhan taisei (Mc phiên th chế) trong đó có sankin
kotai luôn din ra nhiu vn động và biến đổi nhưng đ gi thế n đnh v chính tr, các
tướng quân Tokugawa luôn tìm cách duy trì và theo đui nhng mc tiêu chiến lược ca
mình. Bng nhng bin pháp khôn khéo nhưng cũng hết sc cương quyết, Mc ph Edo đã
xác lp được s “cân bng” tương đối v quyn lc chính tr gia chính quyn trung ương vi
các lãnh chúa địa phương để ri t đó xây dng nên mi quan h “tôn ch - bi thn” rt đin
hình Nht Bn.
Theo quy định, nhìn chung c ch mt năm các lãnh chúa li phi v Edo để din
kiến tướng quân (Tokugawa shogun). Để bo đảm cho cuc sng lâu dài thường xuyên
“kinh đô” mi lãnh chúa đều phi t xây dng cho mình mt cơ s lưu trú riêng. Khi hết thi
hn quy định, các daimyo cùng đoàn tu tùng th tr v địa phương nhưng phi để v con
li thành Edo. Do vy, sankin kotai thc cht chế độ con tin. Các lãnh chúa đã dùng sinh
mng ca nhng người quan h máu tht võ sĩ thân tín để bo đảm đặc quyn v thế
phong kiến ca mình. Mt khác, thông qua vic thc hin chế độ sankin kotai, chính quyn
trung ương cũng mun giám sát thường xuyên, trc tiếp vi các daimyo, ngăn chn kh năng
ni dy đồng thi làm suy gim sc mnh quân s, kinh tế ca các lãnh chúa.
Tr li lch s chúng ta thy, chế độ con tin đã tng xut hin rt sm trong lch s
mt s quc gia châu Á(2). Nht Bn, vào thi Chiến quc (Sengoku jidai: 1494-1600),
trong bi cnh chính tr cùng phc tp, ngay c nhng người nm gi quyn lc ln nht
thi by gi như Oda Nobunaga (1534-1582) và Toyotomi Hideyoshi (1536-1598) cũng phi
s dng chế độ con tin để cng c mi liên minh quân s, chính tr. Sau khi nm được thc
quyn Nht Bn, Toyotomi Hideyoshi đã u cu tt c các lãnh chúa đồng minh, k c
nhng daimyo va chu s thn phc, phi đưa v con v Osaka, Kyoto Nagoya, nơi ông
tng đóng đại bn doanh, làm con tin. Cùng vi yêu cu đó, ông còn đề ngh nhiu lãnh chúa
c binh lc tham gia vào các trn chiến hoc duy trì an ninh cho khu vc thành Osaka và kinh
đô Kyoto. Tháng 9-1589, nhn thc rõ được ưu thế chính tr ca nh, Toyotomi Hideyoshi
đã yêu cu tt c các lãnh chúa đồng minh phi xây dng cơ s lưu trú thường xuyên cho “gia
đình” gn cung đin Jurakudai ti Kyoto. Đến năm 1590, để bày t s trung thành ca nh,
lãnh chúa Date đã mt trong nhng daimyo tiên phong, tình nguyn đưa hơn 1.000 người
gm v con, gia nhân binh sĩ v thành Fushimi, nơi Hideyoshi lp trướng ph, để phc
v” ch tướng.
Trong quá trình vươn n giành đot quyn lc chính tr cao nht Nht Bn, t tui
u thơ chính Tokugawa Ieyasu cũng tng tham gia vào chế độ con tin và là nn nhân ca chế
Báo cáo khoa học CHẾ ĐỘ SANKIN KOTAI Ở NHẬT BẢN THỜI EDO QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN, MỤC TIÊU VÀ CƠ CHẾ.pd - Trang 2
Để xem tài liệu đầy đủ. Xin vui lòng
Báo cáo khoa học CHẾ ĐỘ SANKIN KOTAI Ở NHẬT BẢN THỜI EDO QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN, MỤC TIÊU VÀ CƠ CHẾ.pd - Người đăng: Nguyễn Khắc Hấn
5 Tài liệu rất hay! Được đăng lên bởi - 1 giờ trước Đúng là cái mình đang tìm. Rất hay và bổ ích. Cảm ơn bạn!
17 Vietnamese
Báo cáo khoa học CHẾ ĐỘ SANKIN KOTAI Ở NHẬT BẢN THỜI EDO QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN, MỤC TIÊU VÀ CƠ CHẾ.pd 9 10 804