Ktl-icon-tai-lieu

Bài giảng dược liệu

Được đăng lên bởi classleader
Số trang: 61 trang   |   Lượt xem: 1281 lần   |   Lượt tải: 3 lần
8/26/2013

Ths. Nguyễn Thị Ánh Nguyệt
Bộ môn Dược liệu
Đại học y dược tp. Hồ chí minh

8/26/2013

1

8/26/2013

2

I. Khái niệm
II. Danh pháp – Phân loại
III. Phân bố trong tự nhiên
IV. Sinh nguyên
V. Cấu trúc hoá học
VI. Định tính – Định lượng
VII. Chiết xuất
VIII. Tác dụng sinh học và công dụng

Saponin còn gọi là saponosid (sapo = xà phòng) là 1 nhóm
glycosid gặp rộng rãi trong TV, đôi khi trong ĐV (Hải sâm, cá sao)
và thể hiện các tính chất chung sau:
Tạo bọt bền khi lắc với nước
Có tính phá huyết (làm vỡ hồng cầu)
Độc với cá và các ĐV có máu lạnh
Tạo phức với cholesterol và các dẫn chất 3-ß-hydroxy steroid
Có tính kích ứng (gây hắt hơi, đỏ mắt)

8/26/2013

3

1

8/26/2013

Ngoại lệ: 1 số saponin không thể hiện đầy đủ các tính
chất trên. Ví dụ: Sarsaparillosid trong các loài Smilax
không có tính phá huyết và tạo phức với cholesterol.
Lưu ý: 1 số hợp chất khác như glycosid tim, protein TV,
terpen glycosid…cũng tạo bọt.

8/26/2013

4

1. Danh pháp
Saponin: tên chi/loài + osid
Vd: Ginsenosid từ Panax ginseng
Asiaticosid từ Centella aisatica

Aglycon (sapogenin): dùng tiếp vị ngữ -genin, -idin.
Vd: Diosgenin từ Dioscorea tomatidin

8/26/2013

5

8/26/2013

6

2. Phân loại
Dựa vào cấu trúc của phần aglycon:
Saponin triterpen
Saponin steroid
Saponin alkaloid steroid

2

8/26/2013

Saponin triterpen: phổ biến trong cây Song tử diệp
(Fabaceae, Araliaceae, Sapindaceae, Polygalaceae…)
Saponin steroid: phổ biến trong cây Đơn tử diệp
(Liliaceae, Dioscoreaceae, Amaryllidaceae…)
Saponin alkaloid: gặp trong chi Solanum (Solanaceae)
Saponin còn gặp trong 1 số ít ĐV (Hải sâm, Sao biển)

8/26/2013

7

Cấu tạo của saponin gồm 2 phần:
Phần đường
(có thể có 1 đường hay nhiều đường)

SAPONIN
Phần không đường = aglycon = genin
(có thể có 30 C hay 27 C)

8/26/2013

8

SAPONIN
SAPONIN TRITERPEN
(30C)
30C)

SAPONIN STEROID
(27C)
27C)

Spirostan

Furostan

Alk. steroid

Spirosolan
Solanidan
Aminofurostan

Triterpen
4 vòng

Triterpen
5 vòng

Oleanan
Ursan
Lupan
Hopan
….

Dammaran
Cucurbitan
Lanostan

8/26/2013

9

3

8/26/2013

Saponin triterpen (30 C)

Saponin steroid (27 C)

8/26/2013

Saponin triterpen (5 vòng)

10

Saponin triterpen (4 vòng)

29

30
20
19

OH

ose
20 (S)

12

3

HO

HO

R

alpha-Amyrin

Ginsenosid

8/26/2013

11

1. Saponin triterpen 5 vòng
1.1. Nhóm Olean: khung cơ bản là oleanan, rất phổ biến trong thiên
nhiên thường là dẫn chất ß-amyrin (3ß-hydroxy olean-12-en).

8/26/2013

12

4

8/26/2013

1. Saponin triterpen 5 vòng
1.2. Nhóm Ursan: khá phổ biến, cá...
8/26/2013
2
Ngoi l: 1 s saponin không th hin đầy đ các tính
cht trên. d: Sarsaparillosid trong các loài Smilax
không có tính phá huyết và to phc vi cholesterol.
Lưu ý: 1 shp cht khác như glycosid tim, protein TV,
terpen glycosid…cũng to bt.
8/26/2013 4
1. Danh pháp
Saponin: tên chi/loài + osid
Vd: Ginsenosid t Panax ginseng
Asiaticosid t Centella aisatica
Aglycon (sapogenin): dùng tiếp v ng -genin, -idin.
Vd: Diosgenin t Dioscorea tomatidin
8/26/2013 5
2. Phân loi
Da vào cu trúc ca phn aglycon:
Saponin triterpen
Saponin steroid
Saponin alkaloid steroid
8/26/2013 6
Bài giảng dược liệu - Trang 3
Để xem tài liệu đầy đủ. Xin vui lòng
Bài giảng dược liệu - Người đăng: classleader
5 Tài liệu rất hay! Được đăng lên bởi - 1 giờ trước Đúng là cái mình đang tìm. Rất hay và bổ ích. Cảm ơn bạn!
61 Vietnamese
Bài giảng dược liệu 9 10 362